Wat je ongeveer mag verwachten
Een koelkast hoort bij de apparaten die lang meegaan. Veel koelkasten en koel-vriescombinaties draaien ruim tien jaar zonder grote problemen, en een flink deel houdt het nog langer vol. Een harde grens is er niet. Twee identieke apparaten kunnen heel verschillend verouderen, afhankelijk van waar ze staan en hoe ze gebruikt worden.
Het hart van een koelkast is de compressor. Die pompt het koudemiddel rond en slaat aan en af zodra de temperatuur binnenin daarom vraagt. Hoe vaker en langer de compressor moet werken, hoe sneller hij slijt. Bijna alles wat de levensduur verlengt, komt erop neer dat je de compressor zo min mogelijk onnodig werk laat doen.
Plaatsing maakt veel verschil
Een koelkast geeft de warmte die hij uit de binnenkant haalt af aan de ruimte eromheen. Kan die warmte niet goed weg, dan moet het apparaat harder werken.
- Laat ruimte vrij achter en boven de koelkast, zoals de handleiding aangeeft. Bij een inbouwkoelkast zijn de ventilatieopeningen in het keukenmeubel belangrijk.
- Zet de koelkast niet direct naast een oven, fornuis, vaatwasser of verwarming, en niet in de volle zon.
- Let op de klimaatklasse als je de koelkast in een garage, schuur of onverwarmde bijkeuken zet. Niet elk apparaat werkt goed bij lage of juist hoge omgevingstemperaturen.
- Zet het apparaat waterpas. Een scheve koelkast sluit vaak niet goed, waardoor de deur op een kier blijft.
Onderhoud dat je zelf doet
Een koelkast vraagt weinig onderhoud, maar wat hij vraagt, maakt wel verschil:
- Maak de condensor schoon. Dat is het rooster of de spiraal aan de achter- of onderkant. Stof en haren werken als een deken en houden de warmte vast. Haal de stekker eruit en zuig het een of twee keer per jaar voorzichtig af met een zachte borstel.
- Controleer de deurrubbers. Maak ze schoon met lauw sop en kijk of ze nergens scheuren of loslaten. Een simpele test: klem een vel papier tussen deur en kast. Glijdt het er makkelijk uit, dan sluit de deur daar niet goed.
- Houd het afvoergaatje achter in het koelgedeelte vrij. Daar loopt condenswater weg. Raakt het verstopt, dan staat er water onder de groentelade.
- Ontdooi een vriezer zonder No Frost op tijd. Een dikke laag ijs isoleert en laat het apparaat langer draaien.
Gebruik dat de koelkast spaart
Ook dagelijkse gewoonten tellen mee. Laat warme gerechten eerst afkoelen voordat ze de koelkast in gaan. Houd de deur niet lang open terwijl je bedenkt wat je gaat eten. Propvol stoppen werkt ook niet goed, omdat koude lucht dan niet meer kan circuleren. Een lege koelkast is evenmin ideaal, want bij elke deuropening verdwijnt de koude lucht direct. Een redelijk gevulde koelkast houdt zijn temperatuur het makkelijkst vast.
Stel de temperatuur niet kouder in dan nodig. Voor het koelgedeelte is ongeveer 4 graden een gangbare stand, voor de vriezer min 18 graden. Kouder zetten kost alleen extra werk.
Signalen dat een koelkast slijt
Een oudere koelkast gaat zelden van de ene op de andere dag stuk. Vaak zie je het aankomen:
- De compressor draait veel langer of bijna continu.
- Producten worden minder koud of bevriezen juist achterin het koelgedeelte.
- Er ontstaat steeds sneller ijs in de vriezer, ook als de deur goed sluit.
- Je hoort nieuwe geluiden, zoals hard klikken, ratelen of zoemen.
- De zijkanten of de achterkant worden opvallend warm.
- Je energierekening stijgt zonder duidelijke andere oorzaak.
Niet al deze signalen betekenen dat het einde nadert. Een versleten deurrubber of een vuile condensor kan vergelijkbare klachten geven. Begin dus met het onderhoud hierboven en kijk of het daarna beter gaat.
Repareren of vervangen?
Klus voor een vakman?
Kleine reparaties zijn vaak de moeite waard. Deurrubbers, scharnieren, lampjes, laden en thermostaten kun je bij veel apparaten laten vervangen, en soms zelf. Bij problemen met de compressor of een lek in het koelcircuit ligt het anders. Dat is werk voor een erkende monteur, omdat er met koudemiddel gewerkt wordt. Zo’n reparatie is vaak duur in verhouding tot de waarde van een ouder apparaat.
Weeg bij een oude koelkast ook het stroomverbruik mee. Nieuwere apparaten zijn over het algemeen een stuk zuiniger. Vraag bij twijfel de monteur om een prijsopgave en vergelijk die met wat een nieuw, zuinig apparaat kost. Vervang je de koelkast, lever de oude dan in bij de winkel of de milieustraat, zodat het koudemiddel veilig wordt verwerkt.
Veelgestelde vragen
Gaat een duurdere koelkast langer mee?
Niet automatisch. Bouwkwaliteit verschilt, maar plaatsing, onderhoud en gebruik hebben minstens zoveel invloed. Kijk bij aanschaf ook naar garantie en de beschikbaarheid van onderdelen.
Is het slecht om een koelkast vaak uit en aan te zetten?
Af en toe uitzetten, bijvoorbeeld tijdens een lange vakantie, is geen probleem. Wacht na het verplaatsen of liggend vervoeren wel een paar uur voordat je hem weer aanzet, zodat de olie in de compressor terug kan zakken.
Kan ik de condensor schoonmaken als die achter een plaat zit?
Bij veel apparaten zit de condensor onderin achter een ventilatierooster. Haal eerst de stekker eruit en kijk in de handleiding hoe je erbij kunt. Lukt dat niet zonder het apparaat open te schroeven, laat het dan aan een monteur over.
