Het korte antwoord
Een moderne vaatwasser gebruikt in de meeste gevallen minder water dan afwassen met de hand, zeker als je met de hand afwast onder een lopende kraan. De machine hergebruikt het water binnen een wasgang en sproeit het gericht over de vaat. Bij handafwas loopt er snel meer water door de gootsteen dan je denkt.
Met energie ligt het iets genuanceerder. Een vaatwasser verwarmt zijn eigen water met een element en gebruikt dus stroom. Bij handafwas komt het warme water uit je cv-ketel, boiler of warmtepomp. Ook dat kost energie, alleen zie je het niet direct terug. Hoe het uitvalt, hangt af van hoe je afwast en hoe je de machine gebruikt.
Waar het verbruik van de vaatwasser van afhangt
- Het programma: het eco-programma is het zuinigst. Het duurt langer, maar gebruikt een lagere temperatuur en laat de vaat langer weken. Een kort of intensief heet programma vraagt meer energie.
- Volle machine: veel vaatwassers gebruiken per wasbeurt ongeveer evenveel, of ze nu half of helemaal vol zijn. Draai de machine dus pas als hij vol is.
- Niet voorspoelen: etensresten schrapen is genoeg. Wie alle vaat eerst onder de kraan afspoelt, verliest het voordeel van de machine.
- Het energielabel: een zuinig label betekent minder stroom per wasbeurt op het eco-programma. Op het label staat ook het waterverbruik.
- Programma’s voor een kleine lading: sommige machines hebben een functie voor een halve belading. Die is handig, maar meestal niet zuiniger per bord dan een volle machine.
Waar het verbruik bij handafwas van afhangt
Afwassen met de hand kan zuinig zijn, maar alleen als je het slim doet. Het verschil zit vooral in de lopende kraan.
- Was af in een gevulde afwasbak en spoel niet onder een lopende kraan.
- Gebruik een tweede bak met koud water om te spoelen, of spoel alleen kort af.
- Begin met het minst vuile, zoals glazen, en eindig met pannen. Zo hoef je het water minder vaak te verversen.
- Laat aangekoekte pannen eerst weken in plaats van ze lang onder heet water te schrobben.
- Gebruik niet heter water dan nodig. Dat scheelt gas of stroom voor het verwarmen.
Wie zo werkt, gebruikt veel minder water dan iemand die alles onder de kraan afwast. Toch is een volle vaatwasser op het eco-programma in de meeste huishoudens de zuinigste keuze als je kijkt naar een hele week afwas.
Energie: let op hoe je warm water maakt
Hoe je warm water maakt, telt mee bij handafwas. Bij een cv-ketel loopt er bij een korte tap eerst koud water door de leiding voordat het warm is. Dat water en de energie om de leiding op te warmen gaan grotendeels verloren. Bij een elektrische boiler of warmtepomp komt de energie uit stroom, net als bij de vaatwasser. Er zijn vaatwassers die je op warm water kunt aansluiten. Dat is alleen nuttig als je warm water zuinig maakt en de handleiding het toestaat.
Meer dan water en stroom
- Tijd: een vaatwasser bespaart je dagelijks werk aan het aanrecht.
- Hygiëne: de machine wast met hogere temperaturen dan je handen verdragen. Dat helpt bij vet en bacteriën.
- Wat niet in de machine kan: houten planken, goede messen, gietijzeren pannen en sommige glazen was je beter met de hand. Kijk naar het symbool of de aanwijzingen van de fabrikant.
- Kleine huishoudens: heb je weinig vaat, dan duurt het lang voordat de machine vol is. Laat de vaat dan staan tot hij vol is, of kies een compacter model.
Zo haal je het meeste uit een vaatwasser
- Vul de rekken goed, zonder dat de sproeiarmen klem komen te zitten.
- Maak het filter regelmatig schoon. Een vol filter maakt de vaat minder schoon, waardoor je sneller opnieuw gaat wassen.
- Gebruik zout en glansspoeler als je kraanwater dat vraagt. Kalk op het element kost extra energie.
- Gebruik het eco-programma als standaard en kies alleen een heet programma bij sterk vervuilde vaat.
- Laat de deur na afloop op een kier staan, dan droogt de vaat met de restwarmte.
Veelgestelde vragen
Is het eco-programma echt zuiniger als het zo lang duurt?
Ja. Het programma wast op een lagere temperatuur en geeft het middel langer de tijd om te werken. Opwarmen kost de meeste energie, niet de tijd dat de machine draait.
Moet ik vaat voorspoelen voordat het in de vaatwasser gaat?
Nee. Schraap etensresten in de afvalbak. Een moderne vaatwasser en vaatwasmiddel zijn gemaakt voor vaat met normale resten.
