Kijk eerst naar het symbool
Veel servies, bestek en kookgerei heeft een symbool op de onderkant of de verpakking dat aangeeft of het vaatwasserbestendig is. Vaak is dat een afbeelding van borden of glazen met waterdruppels. Staat het symbool erop, dan kan het in de machine. Zie je het niet, of staat er uitdrukkelijk dat iets met de hand afgewassen moet worden, dan is het verstandig dat te volgen.
Een vaatwasser werkt met heet water, krachtig wasmiddel en een warme droogfase. Dat is precies wat de vaat zo schoon maakt, maar sommige materialen kunnen daar niet goed tegen. Hieronder staan de belangrijkste.
Hout
Houten snijplanken, pollepels, slabestek en messen met een houten heft horen niet in de vaatwasser. Hout neemt water op, zwelt en krimpt weer bij het drogen. Daardoor ontstaan scheuren en barsten, en de lijmnaden van bijvoorbeeld een samengestelde snijplank kunnen loslaten. In die scheuren blijven later etensresten en bacteriën zitten. Bovendien droogt het hete wasmiddel het hout uit, zodat het ruw en grijs wordt.
Was hout met de hand af met warm water en een beetje afwasmiddel, droog het direct af en zet het rechtop te drogen. Een snijplank wordt mooier en gaat langer mee als je hem af en toe insmeert met spijsolie.
Goede messen
Scherpe keukenmessen worden bot in de vaatwasser. Ze stoten tegen ander bestek en het wasmiddel tast de snijkant aan. Bij messen van koolstofstaal kan bovendien roest ontstaan. Heeft het heft een ander materiaal, zoals hout of been, dan beschadigt ook dat. Een gewoon tafelmes kan prima in de vaatwasser, maar was je goede koksmes liever even met de hand af. Dat is in een minuut gebeurd.
Heeft je vaatwasser een besteklade, leg messen dan met het lemmet zo dat ze niet tegen ander bestek schuren. Dat scheelt krassen, ook bij gewoon bestek.
Metalen die verkleuren of roesten
- Aluminium wordt in de vaatwasser vaak dof en grijs, en kan zwart afgeven. Denk aan sommige pannen, bakvormen, knoflookpersen en onderdelen van keukenmachines.
- Gietijzer roest snel en verliest de beschermende laag die je met het inbranden hebt opgebouwd.
- Koper en messing verkleuren en verliezen hun glans.
- Zilver en verzilverd bestek kunnen in de vaatwasser, maar niet samen met roestvrij staal in hetzelfde bestekvak. Raken ze elkaar, dan kunnen er donkere vlekken ontstaan. Bij verzilverd bestek slijt de zilverlaag na verloop van tijd.
- Pannen met een antiaanbaklaag kunnen soms in de vaatwasser, maar de laag slijt sneller. Kijk wat de fabrikant aangeeft.
Glas, kristal en porselein
Gewone drinkglazen kunnen meestal goed in de vaatwasser. Voor kristal en dun mondgeblazen glas ligt dat anders. Die kunnen dof worden door glascorrosie of barsten door de temperatuurwisselingen. Ook porselein met een goud- of zilverrand, handbeschilderd servies en oud servies van de familie was je beter met de hand af. De versiering slijt of verkleurt, en soms is het glazuur niet bestand tegen een vaatwasser.
Kunststof en geïsoleerde bekers
Plastic dat niet als vaatwasserbestendig is aangemerkt, kan vervormen door de hitte. Dat geldt vooral voor dunne bakjes en deksels. Zet kunststof altijd in de bovenste korf, omdat het verwarmingselement in veel machines onderin zit. Lichte bakjes kunnen bovendien omslaan en volstromen met vuil water.
Thermosflessen en geïsoleerde bekers met een dubbele wand kunnen hun isolerende werking verliezen als er water tussen de wanden komt. Ook de bedrukking of het lakje aan de buitenkant kan loslaten. Kijk ook hier naar wat er op de beker of de verpakking staat.
Overige spullen die je beter apart houdt
- Potten en flessen met een papieren etiket. Het papier lost op en de snippers kunnen het filter en de sproeiarmen verstoppen.
- Spullen met lijmverbindingen, zoals sommige handvatten. De lijm kan loslaten door de warmte.
- Elektrische onderdelen, zoals de motor van een staafmixer of een waterkoker.
- Spullen waar was, as of grote hoeveelheden vet aan zit. Schraap die eerst grondig af, anders komen de resten in de rest van de vaat terecht.
Veelgestelde vragen
Mag een snijplank van kunststof wel in de vaatwasser?
Meestal wel, als hij als vaatwasserbestendig is aangemerkt. Leg hem rechtop of in de bovenste korf, zodat hij niet vervormt door de warmte onderin.
Waarom zijn mijn glazen dof geworden in de vaatwasser?
Dat kan door kalk komen of door glascorrosie. Kalk krijg je weer weg, glascorrosie niet. Op onze pagina over dof glas lees je hoe je het verschil herkent.
Mag zilver echt niet samen met ander bestek?
Wel in dezelfde machine, maar niet in contact met roestvrij staal. Zet zilver in een apart deel van de bestekmand of de besteklade, met wat ruimte ertussen.
